Bóle kręgosłupa

Gabinet Fizjoterapii,

Rehabilitacji

i

Terapii Manualnej

mgr Joanna Słup

OSTRE LUB PRZEWLEKŁE

LE KREGOSŁUPA

w odcinku szyjnym, piersiowym czy lędźwiowym kręgosłupa

 

 

Naszym największym celem jest znalezienie i leczenie przyczyny bólu, nie tylko symptomów. Dzięki naszemu podejściu pacjenci są 

w stanie szybko wrócić do pełnej sprawności i prowadzić aktywne życie.

 

 

Jest metoda, aby skutecznie pozbyć się bólu kręgosłupa 


Zużywanie się kręgosłupa jest fizjologicznym następstwem naturalnego starzenia się organizmu. Choroba dotyczy jednakowo obydwu płci. Problemem są zespoły tzw. przedwczesnego zużycia. Zmiany typu zwyrodnieniowego mają charakter endemiczny; 25% populacji ludzi dorosłych uskarża się na bóle szyi, a 80% na bóle krzyża. Dolegliwości te obejmują cały zakres -od pobolewań towarzyszących zwykłym zwyrodnieniowym zmianom krążków międzykręgowych, jakie zachodzą z wiekiem, do ciężkich bólów uniemożliwiających aktywność fizyczną. Zwyrodnieniowe zmiany w kręgosłupie często pojawiają się już w wieku średnim.  

      Mielopatia szyjna

      Bóle odcinka szyjnego o różnym nasileniu zazwyczaj z promieniowaniem do kończyny górnej, ale możliwe jest promieniowanie w kierunku głowy. Pojawiają się objawy ubytkowe neurologiczne w kończynach dolnych, takie jak opadanie stopy, chodzenie po wacie, bóle w odcinku lędźwiowo-krzyżowym z promieniowaniem od okolicy pośladka aż do palców stóp.  

      Objawy: 

      • sztywność i ból szyi nasilające się przy każdej aktywności fizycznej
      • zaburzenia czucia w kończynach górnych
      • osłabienie mięśni

      Przyczyną mielopatii odcinka szyjnego może być centralna przepuklina krążka międzykręgowego oraz duże zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i zwężenie kanału kręgowego.  

      Radiculopatia szyjna

      Jest bólem pochodzenia nerwowego, który występuje na obszarze zaopatrywanym przez określony korzeń nerwowy, czasem towarzyszy mu rozlany, nieswoisty ból ramienia. U młodych osób dorosłych typową przyczyną jest przepuklina krążka międzykręgowego w szyjnym odcinku kręgosłupa. U osób starszych częściej dochodzi do uwięźnięcia korzenia nerwowego wskutek zwężenia przestrzeni wokół krążka, co z kolei powoduje zmiany zapalne stawów międzywyrostkowych, prowadzące do zwężenia kanału międzykręgowego.

      Objawy:

      • ból szyi lub jej okolicy promieniujący do kończyny górnej
      • ból głowy w okolicy potylicznej
      • ból promieniujący do tyłu barku i górnego obszaru klatki piersiowej
      • osłabienie kończyny górnej
      • wypadanie różnych przedmiotów z ręki
      • trudność wykonywania zadań wymagających dobrej koordynacji ruchowej

      Czasem pacjenci uskarżają się na zmiany charakteru pisma czy tez wypadanie różnych przedmiotów z ręki. 

      Uszkodzenie typu "smagnięcia biczem" (ang. Whiplash injury)

      Powstaje pod wpływem bezwładnościowego  uszkodzenia odcinka szyjnego albo w mechaniźmie gwałtownego przyśpieszenia do wyprostu z następowym zgięciem (uderzenie w tył samochodu), bądź odwrotnie - w mechaniźmie gwałtownego przyśpieszenia do zgięcia w przypadku uderzenia w przeszkodę. W przypadku bardzo dużych sił może dojść do uszkodzeń struktury kostnej (złamania zgnieceniowe przednich części trzonu, awulsyjne uszkodzenia wyrostków kolczystych). Charatkerystyczna dla tych urazów jest swoista "burza i mozaika objawów".


      Objawy:

      • ból w odcinku szyjnym, piersiowym, czasem nawet w lędźwiowym
      • ból głowy trwający czasem latami po incydencie 
      • objawy wegetatywne - zawroty głowy, zaburzenia widzenia, zaburzenia równowagi
      • wzmożone napięcie mięśni karku 
      • parestezje palców rąk
      • labilność emocjonalna
      • zaburzenia snu

      Przewlekły ból krzyża i choroba zwyrodnieniowa krążków międzykręgowych w odcinku lędźwiowym

      Ból krzyża, ewentualnie połączony z bólem kończyny dolnej, jest częstą dolegliwością występującą u ludzi w średnim i podeszłym wieku. Zwyrodnienie krążków międzykręgowych powoduje zmniejszenie ich wysokości, zwiększone ich wybrzuszenia ku tyłowi i  na boki oraz obniżenie zdolności rozpraszania sił ściskających. W rezultacie dochodzi do takich zmian, jak nieprawidłowe obciążenie powierzchni stawowych, zwiększenie nacisku na sąsiednie więzadła i mięśnie oraz zgrubienie więzadła żółtego i powstawanie osteofitów.  

      Przewlekły ból krzyża, czyli taki, który trwa od ponad 6-8 tyg., jest zjawiskiem częstym u ludzi po 40 czy 50 r. ż. Wcześniej może występować u osób, których praca wymaga częstego schylania się i podnoszenia ciężkich przedmiotów, a także wiąże się z ekspozycją na ciągłe wibracje (np. u kierowców ciężarówek).


      Objawy:

      • ból w dolnej części pleców
      • ból promieniujący do jednego lub obu pośladków/ tylnej części uda
      • ból nasila się pod wpływem czynności związanych z podnoszeniem ciężkich przedmiotów i schylaniem się, natomiast łagodnieje w pozycj leżącej i po nocnym odpoczynku

      Podobnie jak we wszystkich postaciach przewlekłego bólu, depresja może nasilać dolegliwościi utrudniać leczenie. 

      Dyskopatia (ang. Degenerative Disc Disease)

      Określenie bardzo ogólne dotyczące całej sfery objawów związanych ze zwyrodnieniowym uszkodzeniem krążka. Krążek międzykręgowy jest największą pozbawioną ukrwienia strukturą ciała. W wyniku przeciążeń związanych z pionową sylwetką ciała dochodzi do przedwczesnego zużycia krążka. Pierwsze zmiany obserwuje się już w trzeciej dekadzie życia. Zmiany w krążku można podzielić na trzy fazy:

      1/ wypukliny (bulging)

      2/ przepukliny (herniated disc)

      3/ sekwestracji


      Spontaniczne wycofanie się objawów jest możliwe na skutek zmniejszenia obrzęku zapalnego wokół uwypuklonego pierścienia i materiału wypukliny, który organizm traktuje jako ciało obce lub obkurczenia materiału wypukliny co powoduje uwalnianie ucisku korzenia lub opony twardej. Reakcja zapalna korzenia w odpowiedzi na produkty rozpadu krążka odpowiedzialna jest za ból, a nawet za zaburzenia czucia i stłumienie odruchów. 

      Czynniki ryzyka:

      • siedzący tryb zycia
      • palenie
      • otyłość 
      • wibracje (idealny kandydat - kierowca TIRa)

      Przepuklina krążka w odcinku lędźwiowym

      Jądro miażdżyste może się uwypuklić pod nieuszkodzone więzadło: przepuklina lub protruzja dyskowa. Może również uwypuklić się przez szczelinę w więzadle: przepuklina oddzielona. W rezultacie może nastąpić ucisk na jeden lub więcej korzeni nerwowych.   

      Ucisk na korzeń nerwowy, powoduje rwę kulszową (ischialgie), czyli ból kończyny dolnej połączony z bólem pleców. Ból jest spowodowany przez uciśnięcie korzenia nerwowego i przez odczyn zapalny. Przepuklina krążka w odcinku lędźwiowym typowo występuje u ludzi młodych i w średnim wieku, którzy już wcześniej doznali ostrych epizodów bólu krzyża, nasilających się w związku ze schylaniem, skręcaniem tułowia lub podnoszeniem ciężkich przedmiotow. Ból narasta też w pozycji siedzącej, przy kichaniu i przy podnoszeniu ciężkich przedmiotów, a słabnie w ułożeniu na wznak z poduszką podłożoną pod nogi. Objawy są zmienne.

      Ucisk korzenia L4

      - ból promieniujacy do: pośladka, powierzchni bocznej uda, powierzchni przedniej kolana, powierzchni przednio-przyśrodkowej podudzia

      - osłabienie siły mięśniowej (niestałe): osłabiony wyprost kolana, trudności z wyprostowaniem podudzia, z ukucnięciem i podniesieniem się, trudności z chodzeniem po schodach i na piętach


      Ucisk korzenia L5

      - ból promieniujacy do: pośladka, powierzchni tylnej uda, powierzchni bocznej podudzia, grzbietu stopy i palucha

      -  osłabienie siły mięśniowej (niestałe): opadająca stopa, trudności z chodzeniem na piętach i niestabilność kostki, chód na palcach 


      Ucisk korzenia S1

      - ból promieniujacy do: pośladka, powierzchni tylnej uda, powierzchni tylnej podudzia, pięty, podeszwy stopy i palca 5

      - osłabienie siły mięśniowej (niestałe): chód na palcach


      Większość pacjentów dobrze reaguje na leczenie zachowawcze.


      Lokalizacja przepukliny i konsekwencje neurologiczne


      Przepuklina otworowa - może ucisnąć korzeń w otworze międzykręgowym

      Przepukilna boczna - może ucisnąć korzeń w miejscu wyjścia z rdzenia kręgowego lub ogon koński

      Przepuklina pośrodkowa - może ucisnąć całą zawartość worka oponowego.

      Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK = choroba Bechtereva)

      Jest przewlekłą, postępującą chorobą o nieustalonej etiologii, na którą zapadają prawie wyłącznie młodzi mężczyźni , początek choroby 20-30 r.ż. Choroba zawsze rozpoczyna się obustronnym zapaleniem stawów krzyżowo-biodrowych z następowym ich zarośnięciem. Charakterystycznym obrazem ZZSK jest pogłębienie kifozy odcinka piersiowego kręgosłupa, kostnienie więzadeł kręgosłupa i pierścieni włóknistych krążków międzykręgowych, trzony kręgowe przyjmują kształt kasetowy. Rozpoznanie: radiologiczne. Na Rtg widoczne zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych (sacroilitis)     

      Ból pochodzenia mięśniowego w odcinku szyjno-piersiowym kręgosłupa.

      Postęp cywilizacyjny przyczynił się do spędzania większej ilości czasu w pozycji siedzącej. Nieprawidłowa pozycja siedząca jest przyczyną powstawania przeciążeń w obrębie odcinka szyjno-piersiowego kręgosłupa. Prowadzi to w następstwie do bólu  mięśniowego zlokalizowanego w obrębie szyi oraz obręczy barkowej. Długotrwałe przebywanie w nieprawidłowej pozycji jest przyczyną  powstawania dolegliwości bólowych w obrębie przeciążonych mięśni. Jedne grupy mięśniowe ulegają nadmiernemu przeciążeniu, co powoduje zwiększenie napięcia mięśniowego, a inne grupy mięśniowe ulegają nadmiernemu rozciągnięciu, co objawia się obniżeniem napięcia mięśniowego. Ból mięśniowy powstaje najczęściej na skutek urazów, przeciążeń, nadmiernego rozciągania. Ból ten ma pochodzenie receptorowe. Po urazie, wysiłku lub podczas stanu zapalnego dochodzi do uszkodzeń włókien mięśniowych i tkanki łącznej. Następstwem tego jest uwalnianie mediatorów stanu zapalnego, które działają drażniąco na zakończenia nerwowe receptorów bólowych zlokalizowanych w mięśniu. Ból mięśniowy może mieć charakter przewlekły lub ostry. Może być odczuwany w obrębie całej grupy mięśniowej lub tylko w obrębie jednego mięśnia.



      Stenoza kanału kręgowego

      Jest to zwężenie kanału kręgowego pochodzenia wrodzonego lub nabytego. Najczęściej zmiany zwyrodnieniowe nakładają się na wrodzony zwężony kanał kręgowy. W zależności od poziomu zwężonej części kanału mamy do czynienia z objawami mielopatii, radiculopatii lub mieszanymi objawami. 

      Zwężenie lędźwiowego odcinka kanału rdeniowego prowadzi do uciśnięcia korzeni nerwowych na jednym lub na wielu poziomach. Najczęstszym powodem są zmiany zwyrodnieniowe, często  z towarzyszeniem pewnego stopnia spondylolistezy. Zwężenie lędźwiowego odcinka kanału rdzeniowego ma miejsce u około 20-30% wszystkich ludzi po 60 r.ż, lecz w większości z nich wiąże się to z minimalnymi dolegliwościami.  Wywołujące dolegliwości zwężenie lędźwiowego odcinka kanału rdzeniowego rozwija się najczęściej po 60 r.ż. u mężczyzn ciężko pracujących fizycznie. Typowe objawy mają charakter korzeniowy i posuwają się coraz dalej ku obwodowi. Bóle pleców nie są dominujące, a czasem wogóle nie występują. Dolegliwości często są obustronne, lecz bardziej nasilone w jednej kończynie.   Pacjenci uskarżają się na dyskomfort i nasilające się osłabienie mięśniowe podczas chodzenia, zwykle zaczyna sie od ud, a potem promieniujące do łydek i stóp. Zginanie kręgosłupa poszerza przestrzeń kręgową, dlatego pacjenci często chodzą na ugiętych nogach w stawach biodrowych i kolanowych, co powoduje zgięcie kręgosłupa. Dolegliowości mogą się zmniejszać przy wchodzeniu pod górę lub na schody, a także podczas jazdy na rowerze. Pacjenci często zauważają, że podczas wizyty w supermarketach lubią sie pochylać nad wózkiem z zakupami. 



      Kregozmyk (spondylolisteza)

      Kregozmykiem nazywamy ześlizg jednego trzonu kręgowego względem drugiego położonego poniżej. Najczęściej dotyczy odcinka lędźwiowo-krzyżowego.


      Objawy:

      • najczęściej są to okresowe dolegliwości bólowe L/S w stanach przeciążenia, promieniujące do pośladków i kończyn dolnych. Wraz z pogłębieniem ześlizgu przyjmujące postać radiculopatii z chromaniem neurogennym i objawami ubytkowymi w związku z uciskiem na elementy nerwowe.

      Leczenie: odpoczynek, unikanie sportów kontaktowych, dostosowana kinezyterapia, odpowiednia praca.

      Większość kręgozmyków nie wymaga leczenia chirurgicznego. Wskazania do leczenia chirurgicznego: niestabilność i przetrwałe bóle mimo leczenia.


      Stopień ześlizgu trzonu kręgowego w kręgozmyku ocenia się w IV stopniowej skali:

      I - 0-25% długości S1

      II - 25-50% długości S1

      III - 50-70% długości S1

      IV - powyżej 75% długości S1  

      Ryzyko ześlizgu:

      • wiek poniżej 15 r.ż
      • procent ześlizgu  > 30
      • płeć żeńska
      • wiotkość więzadłowa
      • nadruchomość

      W leczeniu kręgozmyku ważna jest odpowiednia praca i zrezygnowanie z czynności, które mogą prowadzić do pogorszenia spondylolistezy. Należy również unikać sportów kontaktowych.  

      Spondylolisteza cieśniowa


      Do spondylolistezy cieśniowej dochodzi wskutek ubytku w części międzystawowej - segmencie łuku tylnego łączącego nasadę i wyrostek stawowy z blaszką i wyrostkiem stawowym dolnym kręgu. Choroba może być spowodowana  złamaniem z przeciążenia, które się zrosło w pozycji rozciągniętej, ale także ostrym złamaniem części międzystawowej. Spondylolisteza cieśniowa zdarza się częściej u mężczyzn oraz u sportowców, którzy regularnie obciążają rozciągnięty kręgosłup np. gimnastycy czy piłkarze. U dzieci spondylolisteza cieśniowa rozpoczyna się w większości w sposób podstępny od bólu krzyża, nasila się pod wpływem aktywności. Ból często promieniuje do tylnej części uda.

      Cieśniowy typ spondylolistezy - zdjęcie rentgenowskie przedstawia charakterystyczny kształt sylwetki "teriera szkockiego" 

      Przedni kręgozmyk L5 na S1. Należy zwrócić uwagę na zwiększony odstęp w części międzystawowej.


      Choroba Bastrupa (Kissing spine)


      Jest to zjawisko konfliktowania w wyproście wyrostków kolczystych szczególnie w odcinku lędźwiowym z powodu ich znacznych rozmiarów i lordozy lędźwiowej. Dotyczy części kostnych oraz więzadeł nad i międzykolcowych.


      Objawy:

      • bolesny przeprost
      • palpacyjna tkliwość wyrostków
      • ból bez promieniowania i  objawów neurologicznych

      Jak zapobiegać bólom kręgosłupa


      • Pamiętaj o prawidłowej postawie. Chodź z głową lekko uniesioną, a prostowanie pleców niech się stanie twoim nawykiem
      • Nie siedź zbyt długo przy biurku. Gdy pracujesz w pozycji siedzącej postaraj się co 30 min wstać chocby na chwilę. Sprawdź czy twój komputer jest ustawiony na odpowiedniej wysokości - czy nie jest za wysoko lub za nisko
      • Naucz się właściwie podnosić ciężkie przedmioty. Nie schylaj się, lecz przykucnij. Pamiętaj, aby zawsze zginać kolana.
      • Zadbaj o wygodny materac, który nie może być ani zbyt miękki, ani zbyt twardy
      • Zachowaj odpowienia wagę ciała, odżywiaj się zdrowo
      • Zadbaj o swoją kondycje fizyczną - nie każdy lubi chodzić na siłownię lub ma na nia czas. Świetną formą ruchu są spacery. Podczas chodzenia pracuje wiele mięśni grzbietu. Ruch wpływa na ich wzmocnienie.  Ważne, aby ćwiczyć lub   chodzić na spacery systematycznie.  

      źle

      dobrze

      źle

      dobrze

      W naszym gabinecie podczas wizyty, każdy pacjent jest uczony zasad pozwalających na uniknięcie dolegliwości bólowych pleców. Stosowanie się do tych zasad  podczas codziennych czynności życiowych gwarantuje odpowiednią eksploatacje kręgosłupa.

      Zasady postępowania przy ostrych bólach krzyża


      Należy zawsze pamiętać o zachowaniu lordozy w odcinku lędźwiowym czyli wygięcia do przodu kręgosłupa w dolnej części pleców, zarówno podczas siedzenia, stania czy  jazdy samochodem. 


      Siedzenie

      Przy ostrych bólach krzyża powinno się siedzieć tylko tyle, ile jest to konieczne i tylko przez krótki czas. Powinno się stosować wałek, który umieszcza się na poziomie krzyża - szczególnie podczas jazdy samochodem albo przy siedzeniu w fotelu. Należy unikać siadania w miękkich, głębokich fotelach, kanapach. Takie siedzenie powoduje, że kolana znajdują się powyżej bioder, co powoduje likwidację lordozy lędźwiowej. Nogi nie powinny być wyprostowane np. przy siedzeniu w łóżku, w wannie lub na podłodze. Także w tej pozycji lordoza lędźwiowa ulega likwidacji. Przy wstawaniu należy starać się zachować tę naturalną krzywiznę. By tego dokonać  należy przy wstawaniu z krzesła przesunąć się do jego krawedzi i podnieść sie z niego dzięki wyprostowaniu nóg bez pochylania tułowia ku przodowi. Zły sposób siedzenia wywołuje bóle i nasila już istniejące.       


      Jazda samochodem

      Przy ostrych bólach krzyża należy prowadzić samochód tak rzadko, jak to tylko jest możliwe. Ważne, aby podczas jazdy była zachowana lordoza lędźwiowa. Ponieważ kolana znajdują się wyżej od bioder podczas jazdy samochodem, można to skorygować przy pomocy poduszki na siedzeniu.


      Leżenie

      Korzystniejsze do leżenia jest podłoże stabilne. W nocy można korzystać z wałka zawiniętego wokół talii. Przy podnoszeniu się i wstawaniu musi być zachowana lordoza lędźwiowa. Aby tego dokonać przy wstawamiu z łóżka najpierw należy obrócić się na bok, zgiąć kolana i biodra do kąta prostego i dopiero wtedy siadać na krawędzi łóżka przy pomocy rąk. Należy unikać pochylania się.    


      Pochylanie się do przodu

      Przy ostrych bólach krzyża należy unikać czynności, które wymagają pochylania się. Można tego uniknąć klęcząc np. przy ścieleniu łóżka czy pracy w ogródku.

       

      Dźwiganie ciężarów

      Przy bólach krzyża powinno się unikać dźwigania jakichkolwiek ciężarów. Jeśli jest to niemożliwe, należy przestrzegać górnej granicy ok. 15 kg.  Trzeba przy tym zwracać uwagę na prawidłową technikę podnoszenia ciężarów. Plecy muszą być wyprostowane, nigdy przekrzywione lub zgięte do przodu. Należy stawać blisko przedmiotu, który mamy podnieść, ze zgiętymi i rozstawionymi nogami. Następnie chwycić ciężar i podnosić sie powoli, bez szarpnięć przez wyprostowanie kolan. Obracać należy się poprzez ruchy stóp, a nie skręty tułowia.    

          

      Wizyty tylko po wcześniejszym umówieniu spotkania.


      mgr Joanna Słup


      Physiotherapyinlondon


      Britannia House

      1-11 Glenthorne Road, 

      Hammersmith, London  UK

      W6 0LH


      Telefon:    +44  77 241 77 241


      Email: enquiries@physiotherapyinlondon.co.uk

      The Health and Care Professional Council
      Chartered Society of Physiotherapy

      Copyright © All Rights Reserved